Do rodzaju Shigella należą drobnoustroje chorobotwórcze dla człowieka, wywołujące czerwonkę bakteryjną. Systematyka tego rodzaju jest oparta na właściwościach biochemicznych i budowie antygenowej. Wyróżnia się następujące podgrupy: podgrupa A – Shigella dysenteriae (Shigella shigae), podgrupa B – Shigella flexneri, podgrupa C – Shigella boydii, podgrupa D – Shigella sonnei, z których każda obejmuje pewną ilość serotypów.

Morfologia. Są to pałeczki o wymiarach 0,5-1-3 [im, Gram-ujemne, nie mające rzęsek ani otoczek, niezarodnikujące. W młodych hodowlach komórki są prawie okrągłe, w starszych bardziej wydłużone. Niektóre gatunki (Shigella flexneri) zawierają fimbrie widoczne w mikroskopie elektronowym. Znajdują się one przede wszystkim u szczepów świeżo wyosobnionych po kilku pasażach na podłożach stałych komórka może utracić fimbrie. Budowa anatomiczna pałeczek Shigella nie odbiega od struktury innych pałeczek Gram-ujemnych.

Budowa antygenowa. Skład chemiczny pałeczek czerwonkowych, podobnie jak innych pałeczek Gram-ujemnych, obejmuje kompleks wielocukro- wo-białkowo-lipidowy. Stanowi on antygen somatyczny pałeczek Shigella i ma właściwości endotoksyny. Antygen O występuje tylko w formach S pałeczek czerwonki. Podobnie jak u pałeczek durowych często obserwuje się w hodowli przejście form S do. R bakterii. Zmienności tej towarzyszy zawsze zmiana struktury antygenowej od swoistej (O) do nieswoistej (R). Niektóre serotypy (Shigella boydii) mają antygen powierzchniowy K, który okrywa antygen somatyczny i tym samym powoduje zahamowanie zjawisk aglutynacji somatycznej zarazka. Antygen powierzchniowy K można zniszczyć przez ogrzewanie w 373 K (100°C) w ciągu 1 godziny. Fimbrie mają również swoją strukturę antygenową (stwierdza się przeciwciała dla tego antygenu). Wykazano pewne pokrewieństwo immunologiczne fimbrii z substancjami grupowymi krwi ludzi. Rodzaj Shigella cechuje pokrewieństwo antygenowe z niektórymi rodzajami Escherichia.

Leave a Reply