Chorobotwórczość. Pałeczki Shigella wywołują u człowieka czerwonkę bakteryjną. Pierwsze objawy choroby występują po 1-4-dniowym okre-

sie inkubacji. Rozpoczynają się one gwatłownie gorączką, bólami brzucha oraz biegunką połączoną z bolesnymi parciami przy oddawaniu stolca. Wypróżnienia są częste, kał jest płynny, śluzowo-ropny z domieszką krwi i zawiera bardzo duże ilości pałeczek czerwonkowych. W bardzo ciężkich przypadkach, szczególnie u noworodków i małych dzieci, zarazki mogą przeniknąć do krwi.

Pałeczki Shigella dostają się do organizmu człowieka drogą pokarmową i lokalizują się w jelicie grubym, wywołując tu proces zapalenia błon śluzowych, prowadzący do nekrozy i utworzenia krwawiących owrzodzeń. Zmiany wrzodowe pokryte są pseudobłoną utworzoną z włóknika, leukocytów i bakterii. Opisane zmiany w jelicie grubym są prawdopodobnie wywołane toksycznym działaniem pałeczek Shigella. Wszystkie gatunki pałeczek czerwonkowych mają termostabilną endotoksynę, która jest uwalniana po autolizie komórki. Endotoksyna ta wywiera działanie ente- rotropowe. Drugi rodzaj toksyny wytwarzany jest tylko przez gatunek S. shigae. Jest to termolabilna egzotoksyna wytwarzana przez formy S i R bakterii, przy czym formy R są bardziej toksyczne. Egzotoksyna posiada charakter proteiny o masie cząsteczkowej 82 000, złożonej z 15 do 16 aminokwasów. Można ją uzyskać przez autolizę komórki, a więc podobnie jak endotoksynę. Egzotoksyna ma silne właściwości antygenowe i powoduje wytwarzanie swoistych antytoksyn. Wywiera działanie na układ naczyniowy, a równocześnie na układ nerwowy. Odpowiedzialna jest za objawy ze strony przewodu pokarmowego i centralnego układu nerwowego. Z działaniem tej toksyny wiążą się ciężkie przypadki czerwonki bakteryjnej (meningismus). Przypuszcza się, że podobną egzotok- synę wytwarzają inne pałeczki czerwonki, jak S. shigae typ 2 i S. sonnei. Zarazki wytwarzające obie toksyny są bardziej chorobotwórcze niż pozostałe gatunki Shigella.

Leave a Reply