Pałeczka ta została wykryta przez Hausera w 1885 roku. Nazwa rodzajowa i gatunkowa tego zarazka jest powiązana z jego właściwościami. Proteus oznacza wielopostaciowość, a vulgaris jego powszechność.

Morfologia. Pałeczki odmieńca podobnie jak pozostałe gatunki tego rodzaju mają wymiary 0,5-1X1-3 !xm. Spotyka się również formy bardzo długie – do 20 !xm. Układają się pojedynczo lub tworzą długie łańcuszki. Wokół komórki mają bardzo liczne rzęski i fimbrie, nie wytwarzają zarodników i otoczek.

Budowa antygenowa. Pałeczki odmieńca zawierają dwa typy antygenów: somatyczny O i rzęskowy H. Na podstawie różnic serologicznych w antygenie O wyodrębniono spośród gatunków Proteus vulgaris i Proteus mirabilis 49 grup serologicznych. Uwzględniając różnice w strukturze antygenów rzęskowych wylicza się około 110 serotypów tych zarazków. W 1916 roku Weil i Felix wyosobnili od chorego na dur plamisty pałeczkę odmieńca, którą określili Proteus Xig. Forma bezrzęskowa tego zarazka ulega aglutynacji pod wpływem surowicy ludzi chorych na dur plamisty. Tę nieswoistą reakcję serologiczną tłumaczy się tym, że Proteus vulgaris ma heterogenny antygen natury wielocukrowej wspólny z Rickettsia prowazekii. Proteus OX19 znalazł więc zastosowanie w diagnostyce serologicznej duru plamistego w odczynie aglutynacyjnym Weila-Felixa. Inne odmiany gatunku Proteus vulgaris zostały również wyosobnione od chorych na dur plamisty i określono je Proteus OX2, OXK. Szczepy te mają powiązania antygenowe z innymi gatunkami Rickettsia.

Leave a Reply