Morfologia. Bakterie mają kształt małych pałeczek o wymiarach 1 |im długości i 0,3 !mi szerokości. Barwią się Gram-ujemnie, często intensywniej wybarwiają się na obu biegunach (metachromazja). W organizmie tworzą otoczkę. W preparatach układają się parami lub formują krótkie łańcuszki. Czasem są ziarniakopodobne.

Bordetella pertussis wytwarza ciepłochwiejną toksynę dermonekrotycz- ną, która ulega inaktywacji podczas ogrzewania (329 K przez 15 min). Pałeczki posiadają toksynę (endotoksynę) gorączkotwórczą. Ponadto: szczepy zawierają w zmiennych ilościach substancję o budowie lipidowo- -białkowej, która zwiększa wrażliwość myszy na histaminę, (SHF – sen- sibility histaminę factor). Powoduje ona zwiększoną wrażliwość na infekcje, powtórne podanie szczepionki, endotoksyny, alergiczne encepha- litis, anafilaksję oraz dyskwalifikuje przydatność szczepów do produkcji szczepionek podczas niektórych endemii. Stwierdzono również czynnik zwiększający limfocytozę (limfocyte promoting factor).

Właściwości fizjologiczne. Zarazki rosną w warunkach tlenowych na pożywkach wzbogaconych krwią. Wzrost optymalny można osiągnąć w temperaturze 310 K (37°C), przy pH 7,2, po 48 godzinach na pożywce stałej Bordeta-Gengou. Pożywka zawiera między innymi 30% odwłóknio- nej krwi, wyciąg z ziemniaka, glicerol i agar. Wyrastają na niej kolonie wielkości około 1 mm z zaznaczoną strefą hemolizy. Kolonie są błyszczące, gładkie, wypukłe, mętne, zabarwione szarawo, łatwo zawieszają się w 0,85% NaCl (kolonie fazy S). Zarazki posiadają katalazę, alkalizują mleko’ z lakmusem, ale go nie koagulują.

Leave a Reply